

NRC.NEXT
25 November 2016, nn vrijdag


Section: Buitenland; Blz. 4
 Eva Cukier

Dat stelde het tv-programma Brandpunt in het item Bang voor de buren .
nrc.checkt
De aanleiding
Russische agressie aan de Baltische grens, dat was het onderwerp van de Brandpunt-reportage Bang voor de buren van 11 november. Brandpunt bezocht Estland, waar de NAVO steeds vaker wordt geconfronteerd met Russische straaljagers die het NAVO-luchtruim zouden schenden. In de reportage komt een aantal beweringen voor die we willen checken. Allereerst wordt in de reportage gesteld dat de Russen al zes keer stiekem over Estland vlogen. Ook wordt gemeld dat NAVO-straaljagers dit jaar al 600 keer Russische jets onderschepten, waarbij de indruk wordt gewekt dat deze incidenten plaatsvinden in het Baltische gebied. Verder maakt Brandpunt melding van honderdduizenden goed getrainde Russische soldaten , die zich op 200 kilometer van de grens met Estland zouden bevinden. We vroegen ons af of deze beweringen kloppen.
Waar is het op gebaseerd? 
Brandpunt bezocht de NAVO-basis in het Estse Ärmari, waar 150 Duitse NAVO-soldaten zijn gestationeerd in het kader van deBaltic Police Mission, die het Baltische luchtruim bewaakt. Brandpunt spreekt er met een Duitse commandant en interviewt de Estse minister van Defensie. De te checken beweringen worden gedaan in de intro en een voice-over. Het aantal Russische soldaten aan de Estse grens zegt Brandpunt te baseren op een rapport van het Amerikaanse onderzoeksbureau RAND. 
En, klopt het?
De Russen vlogen afgelopen maand zes keer onaangekondigd over Ests luchtruim , preciseert Brandpunt in een schriftelijke reactie. Die informatie zou komen van de basis in Ärmari. Navraag daar leert dat confrontaties tussen NAVO-straaljagers en Russische vliegtuigen altijd plaatsvinden in internationaal luchtruim, dus niet in Ests luchtruim, zoals Brandpunt stelt. Het internationale luchtruim tussen Helsinki en Tallinn is relatief smal en vormt geen rechte lijn , vertelt sergeant-majoor Timmig telefonisch. Volgens hem zijn schendingen vaak te wijten aan navigatiefouten, soms veroorzaakt door verouderde apparatuur, en duren deze niet langer dan enkele seconden. 
Een officier van het NAVO-hoofdkwartier in België legt per mail uit dat de toename in het aantal onderscheppingen van Russische vliegtuigen te verklaren is uit het feit dat Turkse patrouilles aan de grens met Syrië steeds vaker onder NAVO-commando vliegen. Schendingen van het NAVO-luchtruim in het Balticum zijn zeldzaam en meestal onopzettelijk , aldus de NAVO-officier. 
Het Estse ministerie van Defensie meldt ons bij navraag dat Rusland in heel 2016 zeven keer het Estse luchtruim binnenvloog, waarvan twee keer in november. Dat is aanzienlijk minder dan het aantal van Brandpunt.
Dan de Russische troepenmacht. Michael Johnson, opsteller van het RAND-rapport waarop Brandpunt zijn conclusie baseert, meldt dat Rusland zo n 54 bataljons gestationeerd heeft in het Western Militairy District, dat grofweg de noordwestelijke helft van Europees Rusland beslaat. In de ruimste berekening gaat het dan om 48.600 soldaten  uitgaande van een bataljon van 900 man. . Dat wordt aangevuld met artillerie, luchtmacht en commandoposten, wat de totale ruimste schatting brengt op 96.000 soldaten. Maar, zo waarschuwt Johnson, ongeveer een derde daarvan is niet gevechtsklaar. Volgens een rapport van het Estse ministerie zijn er hooguit 30.000 Russische soldaten actief in de regio. In beide gevallen vallen de berekeningen lager uit dan de genoemde honderdduizenden.  
Conclusie 
De beweringen van Brandpunt blijken sterk overdreven. De Russen schonden het Estse luchtruim zeven keer in 2016, niet zes keer in een maand. Het gros van de NAVO-onderscheppingen vindt plaats bij Syrië, niet boven de Baltische staten. In de ruimste berekening stellen wij de Russische troepenmacht in de westelijke regio vast op 90.000 (deels getrainde) soldaten.
Wij beoordelen de beweringen van Brandpunt daarom als onwaar.
Eva Cukier
  
 
 
Foto Wikicommons 
 